Nancy - bogata historia naukowa

rodzinne miasto henriego poincarégo

Jeden z najsławniejszych naukowców na świecie Jules Henri Poincaré (1854-1912) urodził się w Nancy. Pochodził z wpływowej rodziny. Jego ojciec Leon Poincaré (1828-1892) był profesorem medycyny na Uniwersytecie Nancy. Młodsza siostra Aline wyszła za mąż za filozofa -neokantystę - Emila Boutroux. Innym wybitnym członkiem jego rodziny był kuzyn Raymond Poincaré - Prezydent Francji w latach 1913-1920.

Poincaré jest jednym z najbardziej znanych francuskich matematyków, wywarł wielki wpływ na fizykę, astronomię oraz filozofię nauki. Jest często określany mianem „człowieka renesansu", a w dziedzinie matematyki „Ostatnim Uniwersalistą"

Poincaré wniósł wkład do matematyki, fizyki matematycznej oraz mechaniki nieba. Sformułował hipotezę Poincarégo, jeden z najsłynniejszych problemów matematycznych, który rozwiązał  Grigori Perelman cztery lata temu. W badaniach nad problemem trzech ciał, Poincaré jako pierwszy opisał chaotyczną trajektorię, jest również uważany za twórcę topologii algebraicznej.

Tak jak Albert Einstein, Poincaré w 1905 roku wprowadził jako postulat zasadę względności; jednak w przeciwieństwie do Einsteina zachował pojęcie eteru świetlnego (w ten sposób nie był już potrzebny postulat Einsteina dotyczący światła). Ponadto, scharakteryzował algebrę Liego grupy Lorentza. Jednocześnie Poincaré zaproponował czterowektory dla teorii czterowymiarowej czasoprzestrzeni Hermanna Minkowskiego (1908).

Poincaré często brał udział w dyskusjach oraz sporach filozoficznych dotyczących podstaw nauki. Jego artykuły poświęcone filozofii nauki zebrane są w czterech tomach: Nauka i hipoteza (1902), Wartość nauki (1905), Nauka i metoda (1908) oraz Ostatnie myśli (1913). Uważany za „ojca konwencjonalizmu", Poincaré podkreślał twórczą rolę naukowców w badaniu rzeczywistości.

Poincaré otrzymał wiele nagród oraz odznaczeń w czasie swojej naukowej kariery. W 1908 roku został członkiem Akademii Francuskiej, a grupa Poincarego używana w fizyce oraz w matematyce jemu zawdzięcza swoją nazwę.

W hołdzie temu wielkiemu matematykowi, w Archiwach Henriego Poincarego w Nancy opracowano oraz wydano „Korespondencję Poincarégo" a prestiżowy Uniwersytet nauk i technologii nosi jego imię.

inne wielkie nazwiska w naukowej historii nancy

W dziedzinie matematyki, jako pierwszy powinien zostać wymieniony Charles Hermite (1822-1901), który był promotorem rozprawy doktorskiej Poincarego. Był on wówczas sławny dzięki swoim pracom dotyczącym funkcji eliptycznych oraz teorii liczb, jak również dzięki swojej wpływowej pozycji inspirującego wykładowcy na Ecole Polytechnique, Ecole Normale Supérieure oraz na paryskim Wydziale Nauk.

Nancy wydało także Francji dwóch z największych matematyków: Eliego oraz Henriego Cartanów. Elie Cartan (1869-1951) wykładał na Wydziale Nauk w Nancy na początku XX wieku i wniósł  wielki wkład do teorii grup oraz geometrii różniczkowej. Instytut Matematyki Nancy na jego cześć nosi nazwę Instytut Eliego Cartana.

Jego syn, Henri Cartan, urodził się w Nancy w 1904 roku. Pracował nad topologią algebraiczną, lecz jest również znany jako jeden z założycieli grupy Bourbakiego, której był aktywnym członkiem od 1935 roku. Z metodologicznego punktu widzenia, Henri Cartan reprezentuje całkowicie nie-Poincarowski, anty-intuicjonistyczny oraz pro-hilbertowski nurt w matematyce. Zmarł niedawno, w 2008 roku, w wieku 104 lat.

Mimo, iż niewielu sławnych fizyków teoretycznych poza Poincarem pochodzi z Lotaryngii, Nancy było rodzinnym miastem wielu wielkich fizyków eksperymentalnych, takich jak na przykład René-Prosper Blondot (1849-1930), którego najważniejsze dzieła dotyczą doświadczalnych konsekwencji teorii Maxwella. Niestety, jest on najbardziej znany ze swojego fałszywego odkrycia promieniowania N oraz sporów tym spowodowanych w latach 1903-1904.

Nancy było także jednym z pierwszych miast Francji pod względem zastosowań fizyki oraz chemii w przemyśle. „Institut de Chimie de Nancy" (który dał początek Ecole Nationale Supérieure des Industries Chimiques de Nancy) został założony w 1892 roku z inicjatywy Albina Hallera (1849-1925), który został jego Dyrekorem oraz otrzymał medal Davy'ego w 1917 roku.

Nancy jest także sławne dzięki swojej szkole psychologicznej, w dziedzinie sugestywności. Hyppolite Bernheim (1840-1919) jest jednym z najbardziej znanych reprezentantów tej szkoły. Profesor Wydziału Medycyny w Nancy, był pionierem w stosowaniu sugestii oraz hipnozy w leczeniu terapeutycznym i był uznawany w latach 80tych XIX wieku za ważnego badacza. Jego wpływowe prace uczyniły z Nancy atrakcyjny ośrodek psychologii oraz psychiatrii. Zygmunt Freud odwiedził go w 1889 i był bardzo zainteresowany badaniami Bernheima.

W domenie filozofii, najbardziej interesującym wykładowcą oraz badaczem był Raymond Ruyer (1902-1984). Wbrew panującym trendom w filozofii francuskiej lat 60-tych, Ruyer bardzo interesował się nauką, w szczególności biologią oraz cybernetyką, jak również ich konsekwencjami dotyczącymi świadomości. Wniósł interesujący, choć niestety zbyt często niedoceniany, wkład na korzyść stanowiska finalistycznego.

akademia stanisława

Akademia Stanisława została założona przez Króla Stanisława Leszczyńskiego w 1750 roku. Od tego czasu w Akademii jest wciąż żywy duch jej założyciela - promuje się naukę, literaturę, kulturę oraz oświecenie w Nancy oraz Lotaryngii. Tak znane osobistości Monteskiusz, Fontenelle, Buffon czy Poincaré były członkami Akademii.